Астрономите со помош на плејада на ЕСО телескопи
за прв пат го имаат регистрирано видливиот пандан на гравитационите бранови:
на килонова од спојувањето на неутронски ѕвезди.
Епизода 133 // Телескопите на ЕЅО ја регистрираат првата светлина од извор на гравитациони бранови
На 17-ти август 2017 година,
соработка LIGO-Девица откри гравитациони бранови кои се шират низ ткивото на време-просторот.
Само две секунди подоцна два вселенски телескопи на ЕЅА и NASA
исто така открија краток излив на гама-зраци кои доаѓаат од иста област на небото.
Оваа случајност не била регистриранапорано
и истата ги зголеми надежите дека астрономите можат да посведочат на еден катаклизмичен настан -
комбинација на две неутронски ѕвезди во експлозивно спојување.
Ако е така, тогаш се очекува да следи појава на пандан на видлива свеетлина познат како килонова.
Ловот започна!
Телескопите на ЕЅО и нејзините партнерски телескопи во Чиле
им се придружија на другите опсерватории во потрагата по нови извори на светлина.
Тие бараа игла во стог сено -
слаба светлина меѓу милион ѕвезди.
Но, за среќа, тие го пронајдоа по само неколку часа -
во галаксијата NGC 4993,
130 милиони светлосни години од Земјата.
Во текот на следните неколку недели,
астрономите користеле еден од домаќинските телескопи на ЕСО со повеќе од 10 различни инструменти за да ја снимаат килоновата.
Спојувањата на неутронски ѕвезди се печките каде се создаваат повеќето хемиски елементи кои се потешки од железо.
Килоновата, настан кој е за 1000 пати посветол од типична нова,
ги шири новоформираните елементи во околниот простор.
Тука влегуваат златото во накит, платината во катализатори во автомобилите,
и ураниумот во нуклеарните реактори.
Ваква експлозија никогаш порано не била регистрирана,
но сега една таква може да се изучува во големи детали!
Опсервациите на ЕЅО открија вонреден и брзо променлив настан, тесно рефлектирачка теорија.
Тешки, радиоактивни елементи беа истрелани во Вселената со брзина од една петтина од брзината на светлината.
За само неколку дена бојата на килоновата се промени од сина во црвена,
побрзо од било која друга регистрирана ѕвездена експлозија.
Благодарение на брзата реакција на групи на квалификувани научници и многу широкиот спектар на инструменти ЕЅО,
оваа килонова беше лоцирана преку широка лепеза на бранови должини за само неколку денови.
Овој настан го обележи почетокот на една нова ера на повеќе-гласничката астрономија.
За прв пат во историјата, сега можеме да комбинираме светлосни сигнали со гравитациони бранови
за да обезбедиме целосно нов начин за испитување на Вселената.
Транскрипција на ЕЅО. Превод на Андреј Стојчевски.