Yeni ALMA görüntüsü, genç bir yıldız yakınındaki gezegen-oluşturan diskte
daha önce görülmemiş olağandışı ince bir detayı gözler önüne serdi.
Bunlar, ALMA'nın antenlerinin en kapsamlı ilk gözlemlerdir.
Bunun sonucunda milimetre-altı dalgaboylarında oluşturulan en keskin görüntüler elde edilmiştir.
Bu yeni sonuçlar gezegen öncülü disklerin gelişimi ve gezegenlerin oluşumu ile ilgili gözlemlerde büyük bir adımdır.
ESOcast'tesiniz!
Son teknoloji bilim ve ESO, Avrupa Güney Gözlemevi'ndeki
yaşamın perde arkası görüntüleri.
ALMA, Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi
dünyanın soğuk evreni gözlemleyen en güçlü teleskobudur.
Değişik dizilimlerde düzenlenebilen 66 yüksek hassasiyetli antenden oluşur.
ALMA dizisi antenleri ilk kez birbirinden 15 kilometre kadar öteye yerleştirilerek düzenlenmişti.
Bu da, ALMA'nın bugüne dek mümkün olan en ince detayı ayırt etmesine izin veren
16 kilometrelik sınır mesafeye çok yakındı.
ALMA'nın bu güçlü yeni dizilimde yapacağı ilk gözlem için araştırmacılar, antenleri tozlu bir diskle çevrili,
450 ışık yılı ötedeki genç bir yıldız olan HL Tauri'ye (HL Boğa) çevirdiler.
Elde edilen görüntü beklentilerin de ötesindeydi ve
NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu'nun rutin olarak elde ettiği görüntülerden daha keskindi.
Yıldızın doğuşundan kalan materyal içeren HL Tauri gezegen öncülü diskine ait
beklenmeyen ince detaylar koydu.
Görüntüde gizemli karanlık yamalar içeren eş merkezli parlak halkalar izlenmekte.
Bu yapılar, diskten materyal soğurmakta olan
birçok gezegen varlığının açık birer işaretidir.
HL Tauri'nin diski, sistemin yaşından beklenenden çok daha gelişmiş olarak görünmektedir.
Bu da, gezegen oluşum sürecinin daha önce düşünülenden daha hızlı gelişebileceğini öne sürmektedir.
HL Tauri gibi genç yıldızlar yerçekimi etkisiyle içe çöken
gaz ve ince toz bulutlarının bulunduğu bölgelerde doğarlar.
Yoğun sıcak çekirdekler oluşur ve bunlar zamanla tutuşarak genç yıldızlar haline gelirler.
Başlangıçta bu bebek yıldızlar, zamanla gezegen öncülü diskler halini alacak, artık gaz ve toz bulutu ile çevrilidirler.
Birçok çarpışma sonrasında bu toz parçacıkları birbirlerine yapışır, kümeler halinde büyüyerek kum ve çakıl büyüklüğüne erişirler.
Ve sonuç olarak da disk içinde küçük gezegenler, kuyruklu yıldızlar ve hatta gezegenler oluşur.
Daha sonra da bu genç gezegenler diski dağıtır ve şimdi ALMA'nın gözlemlediği halkaları, boşlukları ve delikler gibi yapıları oluşturur.
Bu gezegen öncülü diskleri incelemek Dünya'nın Güneş Sistemi içinde nasıl oluştuğunu anlamamız için hayati öneme sahiptir.
HL Tauri etrafındaki gezegen oluşumunun ilk basamaklarını gözlemlemek
bize, bundan dört milyar önce kendi gezegen sistemimizin neye benzediğini gösterebilir.
Limitlere yakın düzenlemede çalıştırmak ALMA'nın müthiş gözlem yeteneğini kanıtlamış oldu.
Bu, yıldızların ve gezegenlerin oluşumuyla ilgili keşfimizde yeni bir çağı başlattı.
Transkript ESO ; Çeviri — H.Erhan GÜVEN